ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΟΥΛΗΣΗ - ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΔΟΓΚΑΣ

Δημοσθένης Δόγκας
“Φυσικό περιβάλλον Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη:

Υδρούσα – Β’ πλαζ – Αρχαιολογικό Πάρκο Καβουρίου και Λίμνη Βουλιαγμένης”

Εισήγηση στη 2η Επιστημονική Ημερίδα της Δημοτικής Βούλησης

με θέμα “Το Περιβάλλον γιορτάζει τον άνθρωπο”.

Καβούρι, 10 Ιουνίου 2015

Αγαπητοί συμπολίτες,

Φίλες και φίλοι,

Η πορεία του ανθρώπου πάνω στη Γη είναι συνδεδεμένη εκτός από πόνο και με δημιουργικότητα. Κάθε βήμα ανάπτυξης του ανθρώπινου πολιτισμού ήταν και ένα πλήγμα στο φυσικό περιβάλλον κάθε εποχής. Αυτή η σχέση αντίθεσης ανθρώπου και φύσης, για χιλιετίες καλύφθηκε από τα αστείρευτα αποθέματα του πλούτου που χάριζε απλόχερα η γη στους κατοίκους της.

Φτάνοντας όμως στον 20ό αιώνα, τα τεχνολογικά, επιστημονικά και βιομηχανικά άλματα, πραγματικές επαναστάσεις, δημιούργησαν ένα αδιέξοδο. Από τότε μιλάμε για οικολογικό πρόβλημα και φτάσαμε το 1972 να καθιερώσουμε την 5η Ιουνίου, ως Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, μια αφορμή για σκέψη και για δράση.

Έχουμε την τύχη να ζούμε σε έναν τόπο, την Ελλάδα, που η φύση τον προίκισε με άπλετο φως από τον Ήλιο, με ατέλειωτο ορίζοντα στη θάλασσα και με γόνιμο έδαφος καλυμμένο με πράσινο. Η ιδιαίτερη περιοχή μας, ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, από τα αρχαία χρόνια είχε ξεχωριστό ρόλο στην πολιτιστική και οικονομική ζωή της Αττικής.

Οι πρόγονοί μας, από την αρχαιότητα μέχρι πολύ πρόσφατα, φρόντισαν ώστε ο τόπος αυτός να διατηρήσει μέχρι σήμερα, σε αντίθεση με πολλές άλλες πόλεις και τοποθεσίες της πατρίδας μας και της Αττικής, το απαράμιλλο φυσικό του κάλλος. Στους ώμους μας πέφτει μεγάλο βάρος από αυτή την κληρονομιά. Να τη διαφυλάξουμε. Με τη σειρά μας να την κληροδοτήσουμε στη νέα γενιά. Γιατί όταν μιλάμε για το φυσικό περιβάλλον αλλά και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, τότε η κάθε γενιά δεν κληρονομεί απλώς από την προηγούμενη. Δανείζεται από τη γενιά που έρχεται.

Ο χρόνος και η θεματολογία της σημερινής μας ημερίδας δεν μας επιτρέπει να πλατιάσουμε για την οικονομική και αξιακή κρίση που διέρχεται η πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η ίδια η κρίση έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα, στη νομοθεσία αλλά και στην πολιτική των τελευταίων κυβερνήσεων. Η ζητούμενη οικονομική ανάπτυξη, το πάγιο αίτημα και η βασική προϋπόθεση για τη έξοδο από το τούνελ της κρίσης, δεν είναι κάτι μονοσήμαντο.

Όλοι γνωρίζουμε ότι στο όνομα της ανάπτυξης ασκούνται αφόρητες πιέσεις για να τροποποιηθούν όσοι περιβαλλοντικοί όροι και πράσινες δικλείδες ίσχυαν μέχρι σήμερα στη χώρα μας. Τα παραδείγματα είναι δυστυχώς πολύ κοντά μας και σ' αυτά θα ήθελα να αναφερθώ εκτενώς στη συνέχεια.

Φαίνεται ότι βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Σαν αυτό που βρέθηκε ο Ηρακλής σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, έχοντας να επιλέξει το μονοπάτι της Αρετής ή το δρόμο της Κακίας.

Η εύκολη οδός, ίσια και φαρδιά, μας βγάζει από το οικονομικό αδιέξοδο πρόσκαιρα και γρήγορα. Είναι η επιλογή της αγοραίας αξιοποίησης, της άνευ όρων παράδοσης στη λογική του γρήγορου κέρδους.  

Η δύσκολη οδός, το μονοπάτι της Αρετής, απαιτεί κόπο, απαιτεί τρόπο, απαιτεί επιδεξιότητα και γνώση. Απαιτεί μια τρόπον τινά επιστροφή στις ρίζες μας, στις παραδόσεις μας. Απαιτεί λοιπόν γνώση, ιστορική και τεχνική, απαιτεί πραγματική επένδυση και όχι μια απλή τοποθέτηση χρημάτων.

Φίλες και φίλοι,

δεν επιλέξαμε τυχαία αυτή την αναφορά του νομπελίστα ποιητή μας, Οδυσσέα Ελύτη για να κοσμεί τη σημερινή μας ημερίδα: “Eάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις”.

Δεν υπάρχει πιο παραστατικός τρόπος από αυτή τη συμπυκνωμένη πρόταση, για να περιγράψει κανείς ένα οικονομικό μοντέλο δοκιμασμένο ανά τους αιώνες. Υποστηρίζουμε ότι η επιστροφή στο μοντέλο αυτό έχει και σήμερα καρπούς να αποδώσει.

Φίλες και φίλοι,

τους τελευταίους μήνες η Βούλα έχει μπει και πάλι στο στόχαστρο συμφερόντων.

Το νησάκι της περιοχής, η Υδρούσα ή Κατραμονήσι, κινδυνεύει να γίνει πεδίο μιας κακώς νοούμενης ανάπτυξης: Μιας ανάπτυξης που παρακάμπτει τους νόμους βρίσκοντας παραθυράκια και που αγνοεί και αποσιωπά την ιστορία και τα μνημεία της.

Η παράταξή μας, η Δημοτική Βούληση, ξεκίνησε μήνες νωρίτερα καταθέτοντας σειρά ερωτήσεων στο Δημοτικό Συμβούλιο προς τη δημοτική αρχή. Επισημάναμε τον κίνδυνο, θέσαμε τους διοικούντες προ των ευθυνών τους. Ρωτήσαμε επανειλημμένα για να μη λάβουμε καμία συγκεκριμένη απάντηση. Μέχρι που ο Δήμαρχος μας απάντησε ότι “έχουν γνώση οι φύλακες”. Τότε ξεκινήσαμε μια μεγάλη ενημερωτική καμπάνια, για να ευαισθητοποιήσουμε την κοινή γνώμη του Δήμου μας αλλά και όλης της Αττικής σχετικά με τα σχέδια των επενδυτών. Πιστεύουμε ότι η αναβολή των εγκαινίων που είχαν ανακοινωθεί για την 1η Μαΐου οφείλεται στην κινητοποίηση του κόσμου που είδαμε αυτό το διάστημα.

Προ ημερών οι επενδυτές αποκάλυψαν σε τηλεοπτική εκπομπή μέρος των σχεδίων τους. Πλωτά μπαρ που θα σερβίρουν φαγητό και ποτό, ομπρέλες και ξαπλώστρες αλλά και μεγάλης έκτασης επεμβάσεις στο νησί: Θέατρο 500 ατόμων και εκκλησία, υποδομές που προφανώς θα φιλοξενούν μεγάλες κοινωνικές εκδηλώσεις. Επιτρέπεται κάτι τέτοιο; Όχι βέβαια!

Είναι ρητή η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που απαγορεύει αυτού του τύπου την ανάπτυξη. Φτάνει όμως αυτό;

Δυστυχώς δεν φτάνει και εδώ είναι το δράμα της χώρας μας. Απαιτείται η κινητοποίηση των συλλόγων, των πολιτών, η ενημέρωση και η διεκδίκηση. Η δράση!

Η Υδρούσα ανήκει σε όλους μας, είναι κομμάτι του οικοσυστήματος που πρέπει να το αντιμετωπίζουμε ως ενιαίο σύνολο. Σεβασμός λοιπόν σε όλα τα μέρη!

Θέση μου είναι η ανάπτυξη του οικοτουρισμού, των ήπιων παρεμβάσεων που δεν αφήνουν μόνιμες εγκαταστάσεις, που δεν επιβαρύνουν ασύμμετρα το περιβάλλον με απορρίμματα και που έχουν χαμηλό ενεργειακό αποτύπωμα.

Τις λύσεις τις δίνει η τεχνολογία των ημερών μας, κομμάτι κι αυτή του σύγχρονου πολιτισμού. Να λοιπόν που η αντίθεση μεταξύ ανάπτυξης και διαφύλαξης της φύσης δεν είναι αγεφύρωτη!

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Στο πρόγραμμά μας περιγράφουμε αναλυτικά πρόταση που καταθέσαμε και προ λίγων ημερών εκ νέου για μια εναλλακτική πρόταση διαχείρισης της Β πλαζ Βούλας.

Η πλαζ αυτή είναι ένα κόσμημα της περιοχής που η λανθασμένη διαχείρισή του από την πολιτεία και τον Δήμο, το κατέστησε ντροπή της περιοχής. Πάει να γίνει πάλι το ίδιο λάθος. Χωρίς υποδομές, χωρίς τα αναγκαία έργα, η δημοτική αρχή και η ΕΤΑΔ σκοπεύουν να ανοίξουν την πλαζ, να βάλουν εισιτήριο στην είσοδο και να αφήσουν πάλι το μέρος στην τύχη του.

Εμείς κοιτάμε στο μέλλον.

Προτείναμε να ανακατασκευάσουμε και να εκσυγχρονίσουμε τις υφιστάμενες υποδομές, χωρίς νέες προσθήκες. Να απομακρυνθούν οι τσιμεντένιοι ντόκοι ώστε να ανακυκλώνεται το νερό.  

Να εγκατασταθεί σταθμός βιολογικού καθαρισμού των ομβρίων υδάτων που καταλήγουν στην πλαζ.

Να εξασφαλίσουμε την αειφορία της παραλίας μέσω φιλικών χρήσεων, όπως η άθληση όλο το χρόνο σε γήπεδα τένις, μίνι γκολφ και βόλεϊ.

Το περιβάλλον είναι στενά συνδεδεμένο με τον πολιτισμό μας. Και η Β' πλαζ είναι ένα εξαίσιο δείγμα αυτής της διαχρονικής αλήθειας. Στο βυθό της Β' πλαζ βρίσκεται ένα αρχαίο λιμάνι. Πόσοι δημότες και κάτοικοι το γνωρίζουν αυτό; Για ποιο λόγο παραμένει στην αφάνεια και δεν αναδεικνύεται το εύρημα αυτό; Σκεφτείτε μόνο πόσες δυνατότητες ήπιας αξιοποίησης δίνει ένα αρχαίο μνημείο όπως αυτό.

Κυρίες και κύριοι,

σήμερα βρισκόμαστε στο Καβούρι και λίγα μέτρα πιο κάτω θα βρούμε το Αρχαιολογικό Άλσος Καβουρίου. Ένα πάρκο που εγκαινιάστηκε κατά την προεκλογική περίοδο πέρσι και είχε όλα τα στοιχεία για να αποτελέσει ένα πρότυπο φυσικό και πολιτιστικό μνημείο:

Η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε τον αρχαιότερο σωζόμενο αμαξιτό δρόμο. Οι εκτιμήσεις των αρχαιολόγων κάνουν λόγο και για ένα αρχαίο λιμάνι που βρισκόταν στο τέλος της διαδρομής. Την ίδια στιγμή το φυσικό κατάφυτο τοπίο και οι φυτεύσεις που έγιναν, συνέθεταν ένα μοναδικό θέαμα.

Λίγους μόλις μήνες μετά, τα σημάδια της εγκατάλειψης είναι ορατά.

Η αρχαιολογική ανασκαφή σκεπάστηκε πρόχειρα με ένα μαύρο μουσαμά. Τα φυτά ξεράθηκαν. Οι ενοικιαζόμενες ομπρέλες και ξαπλώστρες από τις παρακείμενες καντίνες καλύπτουν ακόμη και τα αρχαία. Το όλο εγχείρημα απειλείται σήμερα με αφανισμό.

Θα το επιτρέψουμε;

Η Βουλιαγμένη όμως κατέχει τα πρωτεία στο φυσικό κάλλος της ευρύτερης περιοχής για τη μοναδική της Λίμνη.

Ένα ανακηρυγμένο μνημείο της φύσης, αναγνωρισμένο από τη νομοθεσία της χώρας μας, χάρη στην κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών.

Αν πριν λίγα χρόνια οι κάτοικοι της Βουλιαγμένης δεν προέβαλαν αντίσταση στα σχέδια της τότε δημοτικής αρχής και κάποιων επιχειρηματιών, η Λίμνη δεν θα ήταν όπως είναι σήμερα. Κι όμως, ακόμη και υπό καθεστώς προστασίας, οι πιέσεις για τη λάθος αξιοποίηση, είναι και σήμερα υπαρκτές. Σε λίγες ημέρες ξεκινά μια ολόκληρη σειρά συναυλιών στη Λίμνη.

Και ρωτάμε:

Είναι αυτός ο βιότοπος, αυτό το μέρος της μυσταγωγίας και της ενατένισης, χώρος κατάλληλος για ζωντανή μουσική, ηχεία και κοινό; Ποιος νομιμοποιείται να μετατρέπει ένα μνημείο της φύσης σε φόντο για γαμήλιες δεξιώσεις; Αυτή την ανάπτυξη θέλουμε;

Στη Βουλιαγμένη θα βρούμε κι άλλο ένα παράδοξο.

Έναν αρχαίο ναό, αυτόν του Απόλλωνα Ζωστήρα, περιφραγμένο και ενταγμένο σε μια μεγάλη ξενοδοχειακή επιχείρηση. Χρήματα για αναστήλωση δεν υπάρχουν. Είσοδος για το κοινό δεν προβλέπεται, εκτός από τους πελάτες του ξενοδοχείου. Σήμανση στους δρόμους και τους χάρτες δεν θα βρούμε πουθενά. Είναι ανομολόγητα ένας ιδιωτικοποιημένος ναός!

Αυτή την ανάπτυξη θέλουμε;

Φίλες και φίλοι,

το 2014 θελήσαμε να φωτογραφήσουμε τον τόπο μας από ψηλά, για να δούμε το τοπίο, να καταγράψουμε την υφιστάμενη κατάσταση, να δείξουμε στους συνδημότες μας το πραγματικό κάλλος της περιοχής.

Το αποτέλεσμα ήταν κάτι πολύ παραπάνω από το αναμενόμενο. Οι εναλλαγές των χρωμάτων, η καθαρότητα των υδάτων, το ανάγλυφο τοπίο έμοιαζαν σαν ένα τουριστικό προσπέκτους που ποτέ δεν έχει εκδοθεί αλλά που κερδίζει αυτόματα τον θαυμασμό.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η προστασία του περιβάλλοντος, η διαφύλαξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, περνά πρώτα μέσα από τη γνώση. Γι' αυτό και δεσμεύομαι ενώπιόν σας ότι αυτές οι φωτογραφίες, ο τόπος μας από ψηλά, η Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη άνωθεν, θα γίνει κτήμα όλων των κατοίκων και όλης της Αττικής.

Σας ευχαριστώ.